İlk ve Son: İki İnsanın Geçmişi Birbirine Değdiğinde Ne Olur?

Büyüdükleri aile ortamında, kimi zaman ebeveynlerinin duygusal yükünü taşıyarak, kimi zaman da onların narsistik uzantıları olarak şekillenen çocukların, yetişkinlikte nasıl ilişkiler kurduklarını ve bu ilişkilerin zaman içinde nasıl dönüştüğünü; aşk etrafında başlangıç ile sonu karşılaştırmalı bir anlatımla gösteren başarılı bir yapım, İlk ve Son. Son günlerde yayınlanan üçüncü sezonuyla, farklı karakterleri ve hikâyeleri aynı psikolojik gerçeklikle bir kez daha işlemeyi başardı. Bu yazıda, dizi üzerinden karakterlerin seçimlerinin gerçek hayatta nerelere temas ettiğini ve “ilk” ile “son” arasında sıkışan ilişkilerin farklı bir çıkış ihtimali olup olmadığını konuşacağız.

İlk ve Son, aşkın kutsandığı ve kavuşmayla sona erdiği alışılagelmiş yapımlardan değil. Dizide, yalnızca bir aşkın nasıl başladığı ya da bittiği anlatılmıyor; bir ilişkinin nasıl kırıldığı, nerede dönüşebileceği, sevmenin neden bazen yetmediği, hatta sevginin ne olduğu ve nasıl bir yeni form alabileceği sorgulanıyor. İlk ve ikinci sezonlarda dizinin işleyişi daha döngüseldi; karakterler, aile geçmişlerinden kaynaklanan travmalarını genellikle bilinçsizce ilişkilerine yansıtıyor ve çatışmalar, tekrarlayan döngülerle işleniyordu. İlk sezonda Barış ve Deniz’in ilişkisi, güven sorunları, farklı bağlanma biçimleri ve terk edilme kaygıları üzerine kuruluydu; karakterlerin birbirlerini anlaması giderek zorlaşmış ve aşkın başlangıcı ile sonu arasında belirgin bir kopukluk oluşmuştu. İkinci sezonda Cihan ve Nilüfer’in ilişkisi ise, kontrol ve onay ihtiyacı etrafında dönen çatışmalar nedeniyle çiftin birbirine yabancılaşmasına yol açıyordu; yetersizlikler ve bireysel korkular, zamanla ikilinin kendi içine kapanıp iletişim yollarını kapamasına neden olmuştu.

Üçüncü sezonda Serkan ve Güneş’in ilişkisi, önceki sezonlara göre daha derin ve çok katmanlı işleniyor. Bu katmanlı işleyiş, karakterlerin kendi aileleriyle olan düğüm noktalarında da kendini gösteriyor; aile sorunlarının içeriğini ve ikincil üçüncül karakterlerin ana karakterlerle olan dertlerini daha yakından görüyoruz. Karakterler geçmiş travmalarıyla daha bilinçli yüzleşiyor. İlişkideki çatışmalar, önceki sezonlardaki kadar keskin işlenmiyor; daha aşamalı ve kontrollü yaşanıyor. Ayrılma süreci daha sakin bir tutumla yönetilebiliyor. Burada, karakterlerin yaş ve deneyim itibarıyla diğer sezonlardaki aşk formlarından ayrışmasının etkisi olabilir; belki bu olgunluk, fevriliği ve dürtüselliği bastırarak çözüm arayışlarını daha mümkün kılıyor. Ancak günün sonunda bazı hatalar tekrarlanıyor ve ilişki, gereken desteği alamadan oldukça yıpranmış bir hâle geliyor. İkili, uzaktan bakıldığında eski döngüleri birebir tekrarlamaktan kaçınsa da, özellikle kriz anlarını yönetme biçimlerinde hâlâ büyüyememiş çocuk yanlarını görebiliyoruz.

Sezonlar arasındaki evrim ve farklı aile geçmişleri ile kişisel kırılma hikâyeleri üzerinden işlenen öyküler, izleyiciye geçmişle yüzleşmenin bugünkü ilişkilere nasıl yön verebileceğini gösteriyor; üstelik bu etki yalnızca aşk ilişkileriyle sınırlı kalmıyor. Ancak bu hesaplaşmalar tamamlanıp tüm sorunlar çözülse bile, ilişkinin nihai mutluluğa ulaşacağı kesin değil. Hayatta iki artı iki her zaman dört olmadığı gibi, ilişkiler de sorunlu noktalar tamir edildiğinde kesin bir mutluluk garantisi sunan matematiksel bir problem değil, aksine; canlı, değişen ve dönüşen yapılar. Belki ilerleyen sezonlarda, tıkandığı kilit noktalarını başarıyla yöneten, geri dönülmez zararlar almamış ama yine de sona ulaşmış başka bir çiftin hikayesini görürüz. Böylece, ilişkilerdeki gerçek başarının, ilişkinin bitip bitmemesiyle değil; tarafların birbirlerinin hislerini ne ölçüde anlayabildiği, beklentilerini ne ölçüde önemsediği ve karşılayabildiği ve birbirlerindeki mutlu anları ne kadar arttırabildikleri üzerinden ölçülmesi gerektiği vurgulanmış olur.

En baştaki irdelemeye referans verip kapatacak olursak; ilk ve son arasında farklı bir çıkış yolu olup olmaması, dünyaya gökten bir balonla inmediğimizi ve her birimizin geçmişten gelen bir hikâyesi olduğunu düşündüğümüzde anlam kazanıyor; bu hikâyeler, büyüdüğümüz ailelerden çevreden bağımlı ya da bağımsız olarak kendi mizacımız, yolda karşımıza çıkanlar, seçimlerimiz ve deneyimlerimizle şekilleniyor. Kırılma noktalarımızı, belki travmalarımızı ne kadar bildiğimiz, geriye dönük kendimizde neleri hallettiğimiz ve buralardan ne öğrendiğimiz, özetle değişmeye ne kadar meraklı ve niyetli olduğumuz, ilişkilerimizin kaderini belirliyor. Değiştiremeyeceğimiz şeyler elbette var, ama üzerine ekleyebileceğimiz dokunuşlar, iyileştirmeler ve renkler de var. Günün sonunda ilişkiler bir incelik meselesi ve bu incelikler ancak her iki tarafın da bilinçli çabasıyla, özenle hayata geçirilirse anlam buluyor; karşılıklı bir bilinç ve niyet hikâyesi yani.